Alhoewel sinds mensenheugenis wordt aangenomen dat de schedel een hard bot is, waarin geen beweging mogelijk is, gebruikt de Amerikaanse arts Dr. John E. Upledger al sinds de beginjaren zeventig de ritmische beweging van het craniosacraal systeem ter verbetering van lichaamsfuncties, vermindering van pijn en andere klachten.
Het craniosacraal systeem bestaat uit vliezen (membranen) en hersenruggenmergvloeistof (cerebrospinale vloeistof), die de hersenen en het ruggenmerg omgeven en beschermen. Het strekt zich uit van de botten van de schedel, het aangezicht en de mond - het craniale deel - tot aan de botten van het bekken - het sacrale deel.
Binnen het craniosacraal systeem neemt de hoeveelheid hersenruggenmergvloeistof via een ritmische productie regelmatig toe en af, waardoor drukverschillen ontstaan. Deze drukverschillen veroorzaken de ritmische beweging van het hersenvlies en daardoor de bewegingen van de schedelbeenderen. We noemen dit het craniosacraal ritme. Een ervaren therapeut kan dit ritme overal op het lichaam voelen.Het ritme geeft de therapeut informatie over het functioneren van het craniosacraal systeem. Als dit systeem goed functioneert, heeft het een positieve invloed op de ontwikkeling en de werking van de hersenen en zenuwen. Een storing binnen dit systeem kan tot een breed spectrum van symptomen leiden.